बालेन सरकारको आगमन: अपेक्षा, अवसर र जिम्मेवारी

नेपालको समकालीन राजनीतिक परिवेश एउटा महत्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ। लामो समयदेखि परम्परागत राजनीतिक दलहरूको प्रभाव र अभ्यासबाट केही हदसम्म निराश बनेको जनमत अहिले नयाँ विकल्पतर्फ मोडिएको देखिन्छ। यिनै सन्दर्भहरूबीच देशले पाउन लागेको सम्भावित प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (वालेन साह) को चर्चा अहिले चुलिएको छ। यद्यपि औपचारिक रूपमा सबै कुरा निश्चित भइसकेको छैन, तर समाज र सामाजिक सञ्जालमा भइरहेका बहस, विश्लेषण र अपेक्षाहरूले एउटा नयाँ युगको संकेत दिन थालेका छन्।

नयाँ राजनीतिक शक्तिले आयोजना गरेको दुई दिने अभिमुखीकरण कार्यक्रमले पनि केही स्पष्ट संकेतहरू दिएको छ। यो कार्यक्रम केवल औपचारिकता मात्र नभई भावी शासनशैली, कार्यदिशा र सोचको झलक दिने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। सहभागीहरूको प्रतिक्रिया, सार्वजनिक धारणा र सामाजिक सञ्जालमा व्यक्त भएका विचारहरूले यो कुरा पुष्टि गर्छन् कि जनताले अब केवल भाषण होइन, परिणाम चाहेका छन्।

बालेन्द्र शाह को पहिचान धेरै बोल्ने होइन, काम गर्ने नेताको रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। काठमाडौँ महानगरपालिकाको नेतृत्व सम्हाल्दा उनले देखाएको कार्यशैली—छोटो समयमा देखिने परिणाम, निर्णयमा स्पष्टता, र अनियमितताप्रति शून्य सहनशीलता—यिनै कारणले उनलाई राष्ट्रिय स्तरमा आशाको प्रतीक बनाएको छ। यही कारणले पनि नेपाली जनताले उनको सम्भावित प्रधानमन्त्रीकालको पहिलो निर्णय (First Initiative) कस्तो हुन्छ भन्ने विषयमा ठूलो चासो राखेका छन्।

जनताको अपेक्षा केवल प्रशासनिक सुधारमा सीमित छैन। उनीहरू सुशासन, पारदर्शिता, आर्थिक सुधार, रोजगारी सिर्जना, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा गुणात्मक परिवर्तन चाहन्छन्। विशेषगरी, वैदेशिक रोजगारीमा निर्भर अर्थतन्त्रलाई आन्तरिक उत्पादनतर्फ उन्मुख गराउने, युवालाई देशभित्रै अवसर प्रदान गर्ने, र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने विषयहरू अब प्राथमिकतामा पर्नैपर्ने छन्।

तर यहाँ एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न पनि उठ्छ—के नयाँ दलले यति ठूलो अपेक्षाको भार बोक्न सक्छ? राजनीति केवल उत्साह र लोकप्रियताले मात्र चल्दैन; यसमा अनुभव, सहकार्य, रणनीति र धैर्य पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। यही ठाउँमा पुराना दलहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ। उनीहरूले आफ्नो विगतका कमजोरीहरूबाट पाठ सिकेर नयाँ शक्तिलाई सहयोग गर्ने कि पुनः अवरोध सिर्जना गर्ने भन्ने कुराले देशको राजनीतिक स्थायित्व निर्धारण गर्न सक्छ।

लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष भनेकै प्रतिस्पर्धा र सहकार्यको सन्तुलन हो। नयाँ सरकारलाई सफल बनाउन केवल सरकार मात्र जिम्मेवार हुँदैन; विपक्षी दल, नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम र आम नागरिक सबैको भूमिका हुन्छ। यदि पुराना दलहरूले सकारात्मक सहयोग गरे भने परिवर्तनको गति तीव्र हुन सक्छ। तर यदि संकीर्ण राजनीतिक स्वार्थले मार्ग अवरुद्ध गर्यो भने नयाँ प्रयासहरू कमजोर बन्न सक्छन्।

यसबीच आम जनताको भूमिका झन् महत्वपूर्ण हुन्छ। जनताले दिएको जनादेश केवल सरकार बनाउनका लागि मात्र होइन, सही दिशामा अगाडि बढ्न प्रेरित गर्ने शक्तिका रूपमा पनि बुझिनुपर्छ। जनविश्वास जितेर देशभरिबाट निर्वाचित भएर आएका प्रतिनिधिहरूले यो विश्वासलाई उच्च सम्मान गर्नुपर्छ। निर्णय गर्दा जनताको हितलाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ, न कि व्यक्तिगत वा दलगत स्वार्थलाई।

त्यसैगरी, नागरिकले पनि आफ्नो जिम्मेवारी बिर्सनु हुँदैन। लोकतन्त्रमा प्रश्न गर्नु कमजोरी होइन, बलियो पक्ष हो। यदि सरकारका कामहरू सही दिशामा छन् भने समर्थन गर्नुपर्छ, र यदि गलत देखिन्छ भने निडर भएर प्रश्न गर्नुपर्छ। यही सचेत नागरिकताको अभ्यासले मात्र शासन प्रणालीलाई जवाफदेही बनाउँछ।

बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सम्भावित सरकारप्रति “सचेत शुभकामना” व्यक्त गर्नु आजको आवश्यकता हो। अन्ध समर्थनले जति जोखिम ल्याउँछ, त्यति नै अन्ध विरोधले पनि प्रगति अवरुद्ध गर्छ। त्यसैले सन्तुलित दृष्टिकोण आवश्यक छ—जहाँ राम्रो कामको प्रशंसा होस् र कमजोरीमा सुधारको अपेक्षा गरियोस्।

नेपाल अहिले अवसर र चुनौतीको संगममा उभिएको छ। यदि यो नयाँ राजनीतिक प्रयासले जनअपेक्षालाई सही ढंगले सम्बोधन गर्न सक्यो भने देशले नयाँ दिशा लिन सक्छ। अन्यथा, फेरि निराशा र अविश्वासको चक्र दोहोरिन सक्छ। यही कारणले आजको समय केवल उत्साहको होइन, गम्भीर जिम्मेवारीको पनि हो।

अन्ततः, देशले पाउन लागेको नयाँ नेतृत्वप्रति आशा राख्नु स्वाभाविक हो। तर त्यो आशा यथार्थमा रूपान्तरण गर्न नेतृत्व, प्रणाली र नागरिक—तीनै पक्षको सक्रिय, जिम्मेवार र सचेत भूमिका आवश्यक हुन्छ। यही भावना सहित, वालेन सरकारको सम्भावित आगमनलाई हामीले “सचेत शुभकामना” दिनुपर्छ—जहाँ समर्थन पनि होस्, र आवश्यक परेको बेला प्रश्न गर्ने साहस पनि।

-अरुण राज सुमार्गी
(सामाजिक विश्लेषक तथा समावेशी विकास अभियन्ता)
#arunrajsumargi