बेलगाम दुर्गा

काठमाडौं । मंसिर ७ गते आन्दोलनको घोषणा गरेका मातृभूमि बचाउ अभियानका प्रमुख दुर्गा प्रसाईले सुकुम्बासी बस्ती भत्काउन काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन शाहको प्रयास सफल हुन नदिने बताएका छन्।

आइतबार बिहान मनोहराको सुकुम्बासी बस्तीमा कोणसभा गर्दै प्रसाईले बालेन र राजु पाण्डेविरुद्ध लड्न आफूले सहयोग गर्ने बताए । उनले बालेनमाथि विभिन्न आरोप लगाउँदै सुकुम्बासी बस्तीमा महानगरको डोजर आउनुभन्दा पहिले बालेनको घरमा पुगेर श्रीमती र परिवारलाई बाहिर निकाल्न उक्साए।

व्यवसायी तथा स्वतःघोषित सामाजिक अभियन्ता दुर्गा प्रसाईं पछिल्ला महिनामा आफ्ना उत्तेजनापूर्ण अभिव्यक्ति र हिंसात्मक चेतावनीका कारण पुनः चर्चामा आएका छन्। राजनीतिक परिवर्तन, धर्मनिरपेक्षता र गणतन्त्रविरुद्ध आक्रामक भाषण गर्दै आएका प्रसाईंका कथनले मुलुकभर विवाद र ध्रुवीकरण तीव्र पारेका छन्।

प्रसाईंले हालै काठमाडौँमा आयोजना गरेको आमसभामा “राजनीतिक दलका नेताहरूले देश बर्बाद पारेका छन्, यदि अब पनि सुधार भएन भने घुँडा तोड्ने बेला आउँछ” भन्ने वक्तव्य दिएका थिए। उनको यस्तो धम्कीपूर्ण अभिव्यक्तिलाई कानून–व्यवस्था र लोकतान्त्रिक मूल्यविरुद्धको संकेतका रूपमा लिइएको छ।

यसअघि पनि उनले सिंहदरबार र बालुवाटार घेराबन्दी गर्ने चेतावनी दिँदै प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई प्रत्यक्ष रूपमा लक्षित गरेका थिए। ती अभिव्यक्तिपछि प्रहरीले उनलाई निगरानीमा राख्दै राजद्रोह, सङ्गठित अपराध र सार्वजनिक सम्पत्ति क्षति सम्बन्धी अनुसन्धान अघि बढाएको थियो।

प्रसाईंको राजनीतिक अभियान मुख्यतः राजतन्त्र पुनःस्थापना र नेपाललाई पुनः हिन्दू राष्ट्र बनाउने मागमा केन्द्रित रहँदै आएको छ। उनले संघीयता र धर्मनिरपेक्षतालाई “विदेशी षड्यन्त्रको परिणाम” भन्दै अस्वीकार गर्ने र जनतालाई सडकमा उतार्ने आह्वान गर्दै आएका छन्। यस्ता अभिव्यक्तिले नेपालको विविधतामूलक सामाजिक संरचना र संवैधानिक व्यवस्थासँग टकराव उत्पन्न गरेको विशेषज्ञहरूको टिप्पणी छ।

उनका आन्दोलनहरू प्रायः हिंसात्मक स्वरूप लिने गरेका छन्। यस वर्ष चैत अन्त्यमा संसद् भवन परिसरमा भएको प्रदर्शनमा उनका समर्थकहरूले तोडफोड र आगजनी गरेका थिए। सो घटनामा दुई जनाको मृत्यु र दर्जनौं घाइते भएका थिए। त्यसपछि प्रहरीले उनलाई नियन्त्रणमा लिएर १२ दिनको म्यादमा अनुसन्धान अघि बढाएको थियो।

राजनीतिक विवादसँगै प्रसाईंका व्यवसायिक गतिविधि पनि आलोचनाको केन्द्र बनेका छन्। झापास्थित बी एन्ड सी मेडिकल कलेजका सञ्चालकका रूपमा परिचित प्रसाईंमाथि बैंक ऋण असुली नहुने, अनियमित कारोबार तथा कर छलजस्ता आरोप लाग्दै आएका छन्। आलोचकहरूका अनुसार, आर्थिक विवादमा अड्किएका उनले जनभावनालाई उक्साउने भाषणमार्फत ध्यान अन्यत्र मोड्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

यद्यपि, केही युवाले उनलाई परम्परागत दलविरुद्ध बोल्न सक्ने साहसी पात्रका रूपमा पनि हेरेका छन्। तर व्यापक रूपमा उनी “आन्दोलन र धर्मको नाममा विभाजन फैलाउने” र “राजनीतिक अवसरवाद” गर्ने व्यक्तिका रूपमा चिनिन थालेका छन्।

सामाजिक विश्लेषकहरूको भनाइमा, दुर्गा प्रसाईंको लोकप्रियता क्षणिक उभारको परिणाम हो, जसमा असन्तुष्ट जनभावनाको प्रयोग गरेर स्वतन्त्र राजनीतिक व्यक्तित्व निर्माण गर्ने प्रयास देखिन्छ। तर निरन्तर हिंसात्मक र उत्तेजनापूर्ण भाषणले उनी जनआन्दोलनको प्रतिनिधि भन्दा पनि विवादको पात्र बनेका छन्।