चीन । चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङको निमन्त्रणामा रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसहित युरेशियाली क्षेत्रका करिब २० देशका शीर्ष नेताहरू शाङ्घाई सहयोग संगठन (एससीओ) शिखर सम्मेलनमा सहभागी भएका छन्। सम्मेलन सोमबारसम्म जारी रहनेछ।
सुरक्षाका कारण तियानजिनमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ। सम्मेलनको महत्व अझ बढेको छ, किनभने केही दिनपछि राजधानी बेइजिङमा दोस्रो विश्वयुद्धको समाप्तिको ८०औँ वार्षिक उत्सवमा भव्य सैन्य परेड हुने छ।
एससीओका स्थायी सदस्यमा चीन, भारत, रूस, पाकिस्तान, इरान, कजाखस्तान, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान, उज्बेकिस्तान र बेलारुस रहेका छन् भने १६ अन्य देशहरू पर्यवेक्षक वा साझेदारका रूपमा आबद्ध छन्।
रूसी राष्ट्रपति पुटिन आइतबार उच्चस्तरीय सरकारी र व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलसहित तियानजिन पुगेका छन्। सम्मेलनको क्रममा राष्ट्रपति सीले माल्दिभ्स, अजरबैजान, किर्गिस्तान, बेलारुस लगायतका देशका नेतासँग द्विपक्षीय भेटवार्ता गरे। प्रधानमन्त्री मोदीसँग पनि सौहार्दपूर्ण वातावरणमा छलफल भएको छ।
क्षेत्रीय समन्वय र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था
चीन र रूसले एससीओलाई बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्। यो बैठक अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पुनः पदस्थापनपछि भएको पहिलो एससीओ बैठक भएकाले विशेष महत्व राख्छ।
राष्ट्रपति पुटिनले भने:“यो बैठकले साझा युरेशियाली क्षेत्रको एकता सुदृढ गर्न र वर्तमान चुनौती र खतराहरूको सामना गर्न संगठनलाई अझ प्रभावकारी बनाउनेछ।”
विश्लेषकहरूको भनाइमा, चीन र रूस एससीओ जस्ता क्षेत्रीय मञ्चमार्फत विकासोन्मुख र गैरपश्चिमी मुलुकलाई सहभागी गराई समावेशी विश्व संरचनाको परिकल्पना गर्दैछन्।
व्यापक सहभागिता र कूटनीतिक सन्देश
सम्मेलनमा इरानका राष्ट्रपति मासुद पेजेश्कियन, तुर्कीका राष्ट्रपति रेचेप तैयप एर्दोआन लगायत धेरै देशका प्रमुख सहभागी छन्। यस्तो उच्चस्तरीय सहभागिताले एससीओको बढ्दो प्रभाव र चीनको कूटनीतिक सक्रियता प्रष्ट पार्दछ।
एशिया समाज नीति संस्थानकी विश्लेषक लिज्जी लीका अनुसार“चीनले एससीओलाई सार्वभौमिकता, आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने नीति र बहुध्रुवीयता जस्ता सिद्धान्तमा आधारित मञ्चको रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।”
एजेन्सी