नयाँ जनादेश, नयाँ दिशा: विश्वास, सहकार्य र जिम्मेवारीको मार्ग

बालेनको उदय र रवी लामीछाने सँगको चुनाव अगाडीको मिलन । त्यसपछिको नतीजा र यो मिलनको सुत्रधार सुदन गुरुङ र पर्दा पछाडि कुमार वेन लगायत कैयन व्यक्तिहरुको साझा प्रयासबाट बनेको आजको नेपाली राजनीतिक इतिहासले फेरि एकपटक नयाँ मोड लिएको छ।

जनताले दिएको ताजा जनादेशले परम्परागत शक्तिहरूलाई चुनौती दिँदै नयाँ शक्तिलाई अगाडि ल्याएको छ। विशेषतः बालेन्द्र साह जस्ता युवामुखी नेतृत्व र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी को प्रभावशाली उपस्थितिले देशभर एउटा नयाँ आशा जगाएको छ। चुनावी परिणामले केवल सत्ताको परिवर्तन मात्र जनाउँदैन, यो सोच, शैली र संस्कारको पनि परिवर्तनको संकेत हो।

आज धेरैले भन्न थालेका छन्— अहीले विजयी भयका प्रतीनीधी सभा सदसेय हरु को योग्यता ले भरीपुरण युवा हरु हुनु को कारण ले “देश वालेनमय भएको छ।” यसको अर्थ केवल एउटा व्यक्तिको लोकप्रियता होइन, यो एउटा विचारको जित हो—स्वच्छ राजनीति, उत्तरदायी नेतृत्व र परिणाममुखी कार्यशैली। तर, हरेक नयाँ सुरुवातसँगै चुनौतीहरू पनि आउँछन्। विशेषगरी, विरोध, आलोचना र अवरोधहरू सुरुवातमै देखिनु अस्वाभाविक होइन। इतिहास साक्षी छ—जुनसुकै परिवर्तनकारी यात्रामा प्रारम्भिक प्रतिरोध स्वाभाविक हुन्छ।

यतिबेला मुख्य प्रश्न उठेको छ—के यो नयाँ यात्रा सहज रहला ? के विरोधीहरूको दबाब र पुराना शक्तिहरूको अवरोधले यसलाई कमजोर बनाउनेछ? यी प्रश्नहरू स्वाभाविक भए पनि, समाधान पनि उत्तिकै स्पष्ट छ—जनविश्वास, पारदर्शिता र सहकार्य।

सबैभन्दा पहिलो कुरा, जनादेशलाई केवल संख्यात्मक समर्थनको रूपमा हेर्नु हुँदैन। यो विश्वासको अभिव्यक्ति हो। जब करिब आधा मतदाता नयाँ शक्तिको पक्षमा उभिन्छन्, त्यसको अर्थ उनीहरू परिवर्तन चाहन्छन्। तर, बाँकी ५०% नागरिकहरू पनि देशकै हिस्सा हुन्। त्यसैले, नयाँ नेतृत्वको पहिलो जिम्मेवारी हुन्छ—सबैलाई समेट्ने राजनीति।

दोस्रो, विरोधलाई शत्रुता होइन, अवसरको रूपमा लिनुपर्छ। लोकतन्त्रमा आलोचना कमजोरी होइन, शक्ति हो। यदि विरोधलाई सुन्ने, बुझ्ने र आवश्यक सुधार गर्ने संस्कार विकास गर्न सकियो भने, त्यो नै सफल शासनको आधार बन्न सक्छ। यसका लागि आवश्यक छ—संवादको संस्कृति। सरकार, विपक्ष र नागरिक समाजबीच नियमित, खुला र सम्मानजनक संवाद हुनु जरुरी छ।

तेस्रो, पारदर्शिता र जवाफदेहिता नै जनविश्वासको मेरुदण्ड हो। नयाँ नेतृत्वले आफूलाई फरक सावित गर्न चाहन्छ भने, निर्णय प्रक्रियादेखि कार्यान्वयनसम्म हरेक चरण पारदर्शी हुनुपर्छ। सार्वजनिक स्रोतको प्रयोग, नियुक्ति प्रक्रिया, नीति निर्माण—सबैमा स्पष्टता र निष्पक्षता देखिनुपर्छ। यसले विरोध गर्नेहरूलाई पनि तथ्यको आधारमा मूल्याङ्कन गर्न बाध्य बनाउँछ।

चौथो, परिणाममुखी काम। जनताले भाषणभन्दा बढी काम हेर्न चाहन्छन्। सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी—यी आधारभूत क्षेत्रहरूमा देखिने सुधारले नै नयाँ नेतृत्वको वास्तविक मूल्यांकन हुन्छ। साना–साना सुधारहरूले ठूलो विश्वास निर्माण गर्छन्। उदाहरणका लागि, स्थानीय तहमा सेवा प्रवाह सहज बनाउने, भ्रष्टाचार नियन्त्रणका ठोस कदम चाल्ने, र युवालाई रोजगारीसँग जोड्ने कार्यक्रमहरू तुरुन्त प्रभाव देखाउने उपायहरू हुन सक्छन्।

पाँचौं, बौद्धिक वर्ग, नागरिक समाज र सञ्चार माध्यमको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ। केवल आलोचना गर्ने होइन, सही मार्गदर्शन दिने, तथ्यमा आधारित सुझाव राख्ने र सकारात्मक प्रयासलाई प्रोत्साहन गर्ने जिम्मेवारी पनि उनीहरूकै हो। यदि समाजका यी तहहरू सक्रिय र जिम्मेवार बने भने, सरकारलाई सही दिशामा अघि बढ्न ठूलो सहयोग मिल्छ।

छैटौं, जनताको भूमिका। लोकतन्त्रमा सरकार मात्र जिम्मेवार हुँदैन, नागरिक पनि उत्तिकै जिम्मेवार हुन्छन्। सकारात्मक परिवर्तन चाहने हो भने, हामीले पनि नियम पालन गर्ने, कर तिर्ने, गलत गतिविधिको विरोध गर्ने र राम्रो कामको समर्थन गर्ने संस्कार विकास गर्नुपर्छ। केवल सामाजिक सञ्जालमा आलोचना गरेर होइन, व्यवहारमै परिवर्तन ल्याएर मात्र देश बदलिन्छ।

अन्ततः, यो समय निराश हुने होइन, आशा गर्ने समय हो। नयाँ नेतृत्व पूर्ण छैन, तर सम्भावनाले भरिएको छ। यदि उनीहरूले इमानदारी, पारदर्शिता र समावेशीताको बाटो समाते भने, विरोध आफैँ कमजोर हुँदै जान्छ। र यदि गल्ती भए, त्यसलाई स्वीकार गरी सुधार गर्ने क्षमता देखाए भने, जनताको विश्वास झनै बलियो हुन्छ।

देश बनाउने यात्रा कुनै एक व्यक्तिको होइन, सबैको साझा अभियान हो।
यस यात्रामा नेतृत्वले दिशा देखाउँछ, तर गति दिने काम जनताले गर्छ।
अन्त्यमा, यही सन्देश दिन चाहन्छु—“परिवर्तन केवल नारामा होइन, व्यवहारमा देखिनुपर्छ;
र विश्वास केवल जितेर होइन, जोगाएर प्रमाणित गर्नुपर्छ।”

-अरुण राज सुमार्गी
(सामाजिक विश्लेषक तथा समावेशी विकास अभियन्ता)
#arunrajsumargi