हरितालिका तीज: विधिपूर्वक उपासना र व्रतको महिमा

काठमाडाैं । भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिनमा मनाइने हरितालिका (तीज) पर्व आज देवादिदेव महादेवको विधिपूर्वक पूजाआराधना गरी श्रद्धापूर्वक मनाइँदैछ, जसले पारिवारिक सुख, शान्ति र कल्याणको प्राप्ति गराउने धार्मिक विश्वास बोकेको छ।

यसको पौराणिक पृष्ठभूमि हेर्दा, सत्ययुगमा हिमालय पुत्री पार्वतीले वाग्मती तटस्थित गौरीघाटमा कठोर तपस्या गरी महादेवलाई पतिको रूपमा प्राप्त गरेको प्रसंग जोडिएको पाइन्छ भने ‘हरित’ र ‘आलिको’ मिलेर बनेको यस शब्दले सखीहरूसाथ बसेर व्रत गरेको मान्यता झल्काउँछ। यस पर्वमा सबैले अनिवार्य रूपमा निराहार बस्नैपर्छ भन्ने नरही, स्वास्थ्य र शक्तिको अवस्था अनुसार निराहार, जलाहार वा फलाहार गरी तीन किसिमले व्रत लिन सकिने र शरीरको रक्षा गर्दै श्रद्धापूर्वक व्रत बस्नु उत्तम मानिने धर्मशास्त्रविद्हरूको भनाइ छ।

सामाजिक रूपमा तीजलाई प्रायः महिलाले मात्र गर्ने बुझिए पनि शास्त्रीय रूपमा व्रत गर्ने पुरुषले विधुर हुनु नपर्ने र नारीले अटल सौभाग्य पाउने विधान रहेको छ भने यो व्रत केवल हिन्दू वा महिलाहरूमा मात्र सीमित नभई मानवमात्रका लागि भएको र यसलाई नगर्दा दोष लाग्ने तथा गरेमा फल प्राप्त हुने नित्य र काम्य व्रतका रूपमा लिइन्छ।

यद्यपि, रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रको बाढीको पीडाका कारण यस वर्ष विगतका वर्षजस्तो उल्लासपूर्ण रौनक नरहे पनि, आइतबार दर खाएर सुरु भएको यो पर्व तृतीयामा हरितालिका व्रत र पञ्चमीका दिन सप्तऋषिको पूजा गरेसँगै औपचारिक रूपमा सम्पन्न हुन्छ र यसले वर्षभरका पीडाहरूलाई गीत-सङ्गीतमार्फत पोख्ने माध्यम पनि प्रदान गर्छ।