अनलाइनको आँधीमा छापा मिडिया : पत्रकारिताको भविष्य खोज्दै नुमा कान्त पौडेलको नयाँ पुस्तक

काठमाडौँ । डिजिटल प्रविधिको तीव्र विकाससँगै विश्वभर परम्परागत छापा माध्यम गम्भीर चुनौतीबाट गुज्रिरहेका बेला पत्रकार नुमा कान्त पौडेलले ‘अनलाइन मिडियाले प्रिन्ट मिडियामाथि पारेको प्रभाव’ शीर्षकको अनुसन्धानमूलक पुस्तक सार्वजनिक गर्नुभएको छ।

सञ्चार तथा अनुसन्धान विधामा आधारित यो पुस्तकमा अनलाइन तथा नयाँ सञ्चार माध्यमको विस्तारसँगै छापा पत्रकारितामा परेको प्रभाव, आर्थिक संकट, पाठकको बदलिँदो रुचि, पत्रकार कटौती तथा नागरिक पत्रकारिताको उदयजस्ता विषयलाई केन्द्रमा राखेर विश्लेषण गरिएको छ।

पत्रकारिता क्षेत्रमा साढे दुई दशक लामो अनुभव बटुल्नुभएका पौडेलले नेपालको अग्रणी दैनिक पत्रिका प्रकाशन गृह कान्तिपुर पब्लिकेसन्सको न्यूजरुममा करिब २५ वर्ष काम गर्नुभएको छ। उहाँको यो पहिलो पुस्तक हो।

विश्वव्यापी रूपमा परम्परागत छापा माध्यमको प्रभाव घट्दै गएको र धेरै प्रतिष्ठित सञ्चार संस्थाहरूले आफ्ना प्रिन्ट संस्करण बन्द गरी डिजिटल माध्यममा रूपान्तरण भइरहेका बेला पुस्तकको प्रकाशनलाई सान्दर्भिक रूपमा हेरिएको छ।

घट्दो पाठकदेखि आर्थिक संकटसम्म

पुस्तकले अनलाइन मिडियाको तीव्र विस्तारसँगै छापा माध्यमले भोगिरहेका बहुआयामिक चुनौतीलाई मिहिन ढंगले केलाएको छ। विश्वका धेरै चर्चित छापा सञ्चार माध्यमहरू प्रिन्ट संस्करण बन्द गरेर डिजिटल माध्यममा सर्न बाध्य भएको तथा नेपालमा समेत पत्रपत्रिकाका पाठक घट्दै गएको यथार्थ पुस्तकको प्रमुख विषय बनेको छ।

अनलाइन माध्यमको बढ्दो प्रभावसँगै छापा सञ्चार गृहहरू आर्थिक संकटमा पर्दै गएको, विज्ञापन बजार र पाठकको व्यवहारमा आएको परिवर्तनका कारण कतिपय सञ्चार संस्थाले कर्मचारी तथा पत्रकार कटौती गर्नुपरेको र केही संस्था बन्दसमेत हुन पुगेको अवस्थालाई पनि पुस्तकले उठाएको छ।

त्यस्तै, नयाँ मिडियासँगै विकसित भएको नागरिक पत्रकारिताको अवस्था, यसको प्रभाव तथा मूलधारको पत्रकारितामा परेको असरबारे पनि पुस्तकमा चर्चा गरिएको छ।

संकट मात्र होइन, समाधानको खोजी पनि

पुस्तकले छापा माध्यमको संकट चित्रणमा मात्र सीमित नभई यसको अस्तित्व र विश्वसनीयता जोगाउने उपायसमेत सुझाएको छ।

लेखक पौडेलले परम्परागत मिडियाको संरक्षणका लागि मिडिया लगानीकर्ता, प्रकाशक, सम्पादक र सञ्चारकर्मीहरूले बदलिँदो प्रविधि र पाठकको रुचिअनुसार नयाँ रणनीति अपनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।

विशेषगरी सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यममा अभ्यस्त नयाँ पुस्तालाई पुनः आकर्षित गर्न परम्परागत सञ्चार माध्यमले नयाँ प्रविधिलाई आत्मसात् गर्नुपर्ने पुस्तकको निष्कर्ष छ। छापा र डिजिटल माध्यमलाई प्रतिस्पर्धीका रूपमा मात्र नभई परस्पर पूरकका रूपमा विकास गर्दै ‘हाइब्रिड’ मोडलमा अघि बढ्नुपर्ने सुझाव पुस्तकले प्रस्तुत गरेको छ।

समग्रमा, ‘अनलाइन मिडियाले प्रिन्ट मिडियामाथि पारेको प्रभाव’ नेपाली सञ्चार जगत्ले भोगिरहेको समकालीन संकट, परिवर्तन र सम्भावित भविष्यलाई बुझ्न सहयोग गर्ने अनुसन्धानमूलक कृति बनेको छ।

लामो समयको न्यूजरुम अनुभव र पत्रकारिताको व्यावहारिक ज्ञानका आधारमा तयार पारिएको यो पुस्तक छापा माध्यमको भविष्यप्रति चासो राख्ने मिडिया सञ्चालक, पत्रकार, सञ्चारका विद्यार्थी तथा आम पाठकका लागि उपयोगी र संग्रहणीय हुन सक्छ।