शुक्रबार, कार्तिक १३ २०८३
शुक्रबार, कार्तिक १३ २०८३
बिहिबार, भाद्र १८ २०८३
काठमाडौँ । भोटेकोशी बाढीसम्बन्धी आचारसंहिताविपरीतका सामग्री विभिन्न सञ्चारमाध्यम तथा सामाजिक सञ्जालबाट सम्प्रेषण भएको पाइएपछि प्रेस काउन्सिल नेपालले सम्बन्धित माध्यमलाई सचेत गराउँदै त्यस्ता सामग्री हटाउन निर्देशन दिएको छ।
काउन्सिलले बाढी तथा उद्धारसम्बन्धी २४ वटा सामग्री अनुगमन गर्दा २१ वटा पत्रकार आचारसंहिताविपरीत रहेको जनाएको छ। अनुगमन गरिएका सामग्रीमध्ये १४ वटा दर्ता भएका सञ्चारमाध्यम र १० वटा दर्ता नभएका सामाजिक सञ्जालबाट सम्प्रेषित थिए।
आचारसंहिताविपरीत सामग्री सम्प्रेषण गर्ने माध्यमलाई फोन, म्यासेन्जर तथा पत्रमार्फत निर्देशन र ध्यानाकर्षण गराइएको काउन्सिलले जनाएको छ। अधिकांश माध्यमले काउन्सिलको निर्देशनपछि सामग्री सम्पादन वा हटाएका छन्।
अनुगमनका क्रममा अन्य देशमा भएका पुराना तथा असम्बन्धित घटनाका भिडियो र दृश्यलाई भोटेकोशी बाढी तथा उद्धारसँग जोडेर नेपालमा भएको घटनाका रूपमा प्रस्तुत गरिएको पाइएको छ।
विशेषगरी नेपाली सेनाले रसुवाको बाढीमा उद्धार गरिरहेको, चिनियाँ टोलीले सुरुङमा फसेका नागरिकको उद्धार गरिरहेको तथा गृहमन्त्री उद्धारमा खटिएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा गलत भिडियो र सामग्री प्रसारण गरिएको काउन्सिलले जनाएको छ।
काउन्सिलको अनुगमनमा अनलाइनखबर डटकममा प्रकाशित एक सामग्रीसमेत आचारसंहिताविपरीत रहेको उल्लेख छ। ‘सातौँ दिनमा सरकारले आयोजनाहरूलाई भन्यो– सुरुङबाट उद्धार गर्न सकेनौँ, आफैँ गर’ भन्ने शीर्षकले अन्योल, भ्रम र त्रास उत्पन्न हुने अवस्था सिर्जना गरेको काउन्सिलको ठहर छ।
उक्त सामग्रीको शीर्षक पछि सम्पादन गरिए पनि पुरानो ग्राफिक्स सामाजिक सञ्जालमा अन्यत्रबाट सेयर भइरहेको पाइएको काउन्सिलले जनाएको छ।
त्यस्तै फेवा खबर, ई–मधेस, दृष्टि सञ्चार, पुलेसो टिभी, इच्छाकामना एफएम चितवन, सेतो खबर, स्टेट ७ खबर, द रिम अनलाइनलगायतका माध्यमबाट पनि आचारसंहिताविपरीत सामग्री सम्प्रेषण भएको अनुगमन विवरणमा उल्लेख छ।
केही सञ्चारमाध्यमले नेपाली सेनाले रसुवाको बाढीमा उद्धार गरिरहेको भन्दै अन्य देशका भिडियो प्रयोग गरेका थिए। त्यस्तै, बाढीका कारण एक व्यक्ति मानसिक समस्यामा परेको भन्दै नेपाली सेनाले गरेको पुरानो प्रदर्शन (डेमो) भिडियोसमेत पछिल्लो बाढी घटनासँग जोडेर सम्प्रेषण गरिएको काउन्सिलले जनाएको छ।
सुरुङभित्र नेपाली सेनाले उद्धार गरिरहेको, चिनियाँ टोलीले सुरुङमा फसेका नागरिकको उद्धार गरेको तथा गृहमन्त्री उद्धारमा खटिएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा भ्रमपूर्ण भिडियो प्रसारण भएको पनि काउन्सिलको अनुगमनबाट देखिएको छ।
काउन्सिलले बाढीमा ज्यान गुमाएका व्यक्तिका शव तथा शवका टुक्रासँग सम्बन्धित बीभत्स दृश्यसमेत सामाजिक सञ्जाल तथा केही सञ्चारमाध्यमबाट प्रसारण भएको जनाएको छ।
पुलेसो टिभी र इच्छाकामना एफएम चितवनलगायत माध्यमले बाढीबाट बगेका शवसँग सम्बन्धित बीभत्स दृश्य सम्प्रेषण गरेको अनुगमन विवरणमा उल्लेख छ।
यस्ता सामग्रीले मृतकका परिवार तथा आम नागरिकमा थप मानसिक पीडा र त्रास सिर्जना गर्न सक्ने भन्दै काउन्सिलले सम्बन्धित माध्यमलाई त्यस्ता सामग्री हटाउन वा आवश्यक सम्पादन गर्न निर्देशन दिएको छ।
दर्ता नभएका सामाजिक सञ्जाल पेजबाट समेत आचारसंहिताविपरीतका सामग्री सम्प्रेषण भएको काउन्सिलले जनाएको छ। स्मार्ट नेपाल, एमओ नेपाल, सुदूर नेपाल, श्री अनलाइन एचडी, कुराकानी, तुफान न्यूज, द बागमती पोस्ट, टप १० न्यूज र डेली न्यूज एनपीलगायतका सामाजिक सञ्जालबाट भ्रामक तथा संवेदनशील सामग्री प्रसारण भएको अनुगमनमा पाइएको छ।
यीमध्ये कतिपयले नेपाली सेनाले रसुवाको बाढीमा उद्धार गरेको भन्दै अन्य देशका भिडियो प्रयोग गरेका थिए भने केहीले चिनियाँ टोलीले उद्धार गरिरहेको भन्दै अन्यत्रको भिडियो सम्प्रेषण गरेका थिए।
त्यस्तै, बाढीबाट बगेका शवका टुक्रासँग सम्बन्धित बीभत्स भिडियो सामाजिक सञ्जालमा राखिएको तथा बाढीपीडितविरुद्ध एक व्यक्तिले दिएको अभिव्यक्तिलाई अतिरञ्जित गर्दै सामाजिक सद्भाव भड्काउने, उत्तेजना र घृणा फैलाउने खालका सामग्रीसमेत सम्प्रेषण गरिएको काउन्सिलले जनाएको छ।
प्रेस काउन्सिल नेपालले विपद्का समयमा सूचना सम्प्रेषण गर्दा तथ्य पुष्टि, स्रोतको विश्वसनीयता र विषयको संवेदनशीलतामा विशेष ध्यान दिन सञ्चारमाध्यम तथा सञ्चारकर्मीलाई आग्रह गरेको छ।
काउन्सिलको अनुगमनले दर्ता भएका तथा मूलधारका सञ्चारमाध्यमबाट समेत अपुष्ट सूचना, पुराना वा असम्बन्धित भिडियो तथा बीभत्स दृश्य समाचारका रूपमा प्रयोग भइरहेको देखाएको छ।
विशेषगरी उद्धार, मृत्यु, बेपत्ता तथा पीडितसँग सम्बन्धित सूचनामा अपुष्ट विवरण र गलत दृश्य प्रयोग गर्दा पीडित परिवारमा थप पीडा हुनुका साथै विपद्को अवस्थासमेत जटिल बन्न सक्ने काउन्सिलको भनाइ छ।
विपद्का बेला क्लिक र भ्यू बढाउने उद्देश्यले भ्रामक शीर्षक, गलत भिडियो तथा संवेदनशील दृश्य प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति अझै चुनौतीका रूपमा रहेको काउन्सिलको अनुगमनले देखाएको छ।
चाहनुहुन्छ भने म यसै समाचारका लागि अझ कडा र आकर्षक ५ वटा शीर्षक पनि तयार गर्न सक्छु।
