वाशिङ्टन डीसी । मध्यपूर्वमा चर्किएको युद्ध र स्ट्रेट अफ होर्मुज को सुरक्षालाई लिएर बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय दबाबबीच डोनाल्ड ट्रम्प र साने ताकाइची बीच ह्वाइट हाउसमा भएको भेटलाई उच्च जोखिमयुक्त कूटनीतिक संवादका रूपमा हेरिएको छ ।
विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख नाडी मानिने यस जलमार्गको सुरक्षामा सहयोग जुटाउने प्रयास कमजोर बन्दै गइरहेका बेला भएको यो भेटले अमेरिका–जापान सम्बन्धको संवेदनशील पक्ष उजागर गरेको विश्लेषण गरिएको छ ।
पहिले सामान्य द्विपक्षीय सहकार्यमा केन्द्रित हुने अपेक्षा गरिएको भेट, इरान सँगको तनाव र त्यसबाट उत्पन्न सुरक्षा चुनौतीका कारण जटिल बनेको हो । ट्रम्पले जापानसहित आफ्ना सहयोगी राष्ट्रहरूले होर्मुजको सुरक्षामा पर्याप्त सहयोग नगरेको भन्दै सार्वजनिक असन्तुष्टि जनाउँदै आएका छन् ।
भेटअघि नै प्रधानमन्त्री ताकाइचीले यो संवाद ‘धेरै गाह्रो’ हुने संकेत गरेकी थिइन् । जापानले अमेरिकी–इजरायली सैन्य अभियानमा आफ्ना युद्धपोत पठाउने प्रस्ताव अस्वीकार गरिसकेको छ, जसले दुई देशबीच सुरक्षा समन्वयमा तनाव बढाएको छ ।
पूर्व अमेरिकी कूटनीतिज्ञ कर्ट क्याम्पबेल का अनुसार ट्रम्पले ताकाइचीमाथि उच्च स्तरको दबाब दिन सक्ने सम्भावना रहेको छ, जसले यो भेटलाई अझ संवेदनशील बनाएको छ ।
जापानको संवैधानिक सीमाले पनि यस्तो सहयोगमा जटिलता थपेको छ । दोस्रो विश्वयुद्धपछि बनेको संविधानले आफ्नो भूभागको रक्षा बाहेक सैन्य शक्ति प्रयोगमा कडा प्रतिबन्ध लगाएको छ, जसका कारण जापानको सेना ‘आत्मरक्षा बल’मा सीमित छ । यद्यपि, समुद्री माइन हटाउने वा सीमित नौसैनिक उपस्थिति जस्ता सहयोगका विकल्प भने खुला रहेको विश्लेषण गरिएको छ ।
यसैबीच, इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्र मा व्यापार, सुरक्षा र रणनीतिक सहकार्यलाई पनि ताकाइचीले प्राथमिकतामा राखेकी छन् । उनी जापानकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री हुनुका साथै पूर्वप्रधानमन्त्री सिन्जो आबे की निकट सहयोगीका रूपमा चिनिन्छिन् ।
ताइवान प्रति उनको स्पष्ट समर्थनले चीन सँगको सम्बन्धमा थप संवेदनशीलता सिर्जना गरेको छ ।
विश्लेषक क्रिस्टोफर जोनस्टोन का अनुसार अमेरिका मध्यपूर्वमा अल्झिँदा पूर्वी एसियामा शक्ति सन्तुलन कमजोर हुने जोखिम बढ्न सक्छ ।
यसरी, होर्मुजको सुरक्षा, इरानसँगको तनाव र चीनसँगको रणनीतिक प्रतिस्पर्धा एकैसाथ जोडिँदा ट्रम्प–ताकाइची भेट केवल द्विपक्षीय वार्तामा सीमित नरही व्यापक भू–राजनीतिक सन्तुलनको परीक्षणका रूपमा उभिएको छ ।
एजेन्सी
