शनिबार, कार्तिक २१ २०८३
शनिबार, कार्तिक २१ २०८३
सोमबार, भाद्र ९ २०८२
काठमाडौँ । नेपाली महिलाहरूले आज हरितालिका (तीज) व्रतको तयारी स्वरुप दर खाने परम्परा पूरा गर्दै छन्। दरखाने दिनसँगै चार दिने तीज पर्व आजदेखि सुरु भएको हो।
तीजको पहिलो दिन, महिलाहरूले माइतीघरमा गएर दूधजन्य र अन्य शुद्ध परिकारहरू दरका रूपमा खाने गर्छन्। यसले व्रतका दिन निराहार बसेर शक्ति प्राप्त गर्न सहयोग पुर्याउँछ। गहुँको रोटी र घिउ, तथा फलफूलले व्रतालुलाई विशेष लाभ पुर्याउने धर्मशास्त्रीय मान्यता छ।
व्रत बस्ने महिलाहरूले आज मीठा र पौष्टिक परिकार खाएर मङ्गलबारको व्रतका लागि तयारी गर्छन्। विशेषगरी माइती र दाजुभाइले छोरी वा बहिनीलाई दर खुवाउने चलन रहेको छ। दर दुई भागमा खाइसक्नुपर्ने शास्त्रीय विधान रहेको धर्मशास्त्रविद् प्रा. तोयराज नेपालले जानकारी दिए ।
महिलाहरूले वर्षभर भोगेका दुःख, पीडा र मर्का तीजका गीत र कथामार्फत व्यक्त गर्ने गर्छन्। तर पछिल्ला वर्षमा तीजमा उच्छृङ्खलता, गहना र पोशाक प्रदर्शन जस्ता गतिविधिले पर्वको सांस्कृतिक रूपलाई प्रभावित गरेको समाजशास्त्री डा. दीपेश घिमिरेले उल्लेख गरे ।
समाजमा सामाजिक सञ्जाल र यातायातको विकाससँगै परम्परागत संस्कृतिमा परिवर्तन आएको छ। सरकारी कार्यालयमा पनि तीजको कार्यक्रम एक महिनाअघि सुरु हुने प्रचलन बढ्दा विकृति संस्थागत रुप लिन थालेको छ।
आज बेलुकी दर खाएपछि तीज पर्व औपचारिक रूपमा सुरु हुन्छ। पर्व हरितालिका व्रत, गणेश चौँथी र ऋषि पञ्चमी सम्म चार दिन मनाइन्छ।
हरितालिकाको पौराणिक कथा:
तीजको अवसरमा महिलामा उत्साह जाग्ने मुख्य कारण पार्वतीको कथा हो। सत्ययुगमा पार्वतीले महादेव प्राप्तिका लागि निराहार व्रत गरेर तपस्या गरेकी थिइन्। हरणको दिन भाद्र शुक्ल तृतीयामा पर्ने भएकाले त्यस दिनदेखि हरितालिका व्रतको प्रचलन सुरु भएको धर्मशास्त्रीय मत छ।
देशभरका शिवालयहरूमा तीजको अवसरमा लाखौँ महिलाहरूको भीड लाग्ने गर्छ। रेडियो र टेलिभिजनमा तीज गीतहरू बज्न थाल्दा माहोल नै पर्वमय बन्न पुगेको छ।
