काठमाडौँ, १२ मङ्सिर । नेपाल र बङ्गलादेशबीच ऊर्जा सहकार्य थप सुदृढ हुने भएको छ। बङ्गलादेशले नेपालबाट थप २० मेगावाट विद्युत् आयात गर्न सहमति जनाएसँगै दुवै देशबीचको ऊर्जा व्यापार नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ। हाल नेपालले भारतीय ग्रिडमार्फत बङ्गलादेशलाई ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्दै आएको छ।
ढाकामा सम्पन्न सातौँ ऊर्जा सचिवस्तरीय संयुक्त निर्देशक समितिको बैठकमा बङ्गलादेशले थप विद्युत् आयातका लागि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउने सहमति भएको ऊर्जा मन्त्रालयका प्रवक्ता सन्दीपकुमार देवले जानकारी दिए। बैठकमा नेपालका ऊर्जा सचिव चिरञ्जीवी चटौत तथा बङ्गलादेशकी सचिव फर्जाना ममताज सह-अध्यक्ष रहे।
यसअघि सम्पन्न संयुक्त कार्यदलको सिफारिसमा आधारित उक्त बैठकमा नवीकरणीय ऊर्जा, ऊर्जा दक्षता तथा प्रविधि आदानप्रदानबारे समेत महत्वपूर्ण छलफल भयो। सम्झौताअनुसार बङ्गलादेशले नेपाललाई ऊर्जा परीक्षण, विद्युतीय सवारी चार्जिङ स्टेशन तथा रूफटप सोलारजस्ता क्षेत्रमा प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउनेछ। क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम पनि दुवै देशले संयुक्त रूपमा अघि बढाउने सहमति भएको छ।
विसं २०८१ असोज १७ गतेदेखि नेपालले ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्न थालेको हो। ढल्केबर–मुजफ्फरपुर प्रसारण लाइनमार्फत भारतीय संरचना प्रयोग गरी विद्युत् बङ्गलादेश पुर्याइँदै आएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, बङ्गलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड र भारतको एनटिपीसी विद्युत् निगमबीच त्रिपक्षीय सम्झौतापछि यो प्रक्रिया सहज भएको हो।
बैठकमा सुनकोशी तेस्रो जलविद्युत् आयोजना विकासका लागि संयुक्त लगानी प्रक्रियालाई शीघ्र निष्कर्षमा पुर्याउने विषय पुनः उठाइयो। बङ्गलादेशले आयोजना मूल्यांकनका लागि विशेषज्ञ समिति गठन गरी लगानी अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ। दुवै देशले संयुक्त उपक्रम सम्झौता आगामी सचिवस्तरीय बैठकअगावै टुंग्याउने तयारीमा छन्।
नेपाल, बङ्गलादेश र भारतबीच त्रिपक्षीय ऊर्जा व्यापार, प्रसारण लाइन निर्माण तथा दीर्घकालीन ऊर्जा सहकार्यलाई institutionalize गर्न प्रयास अघि बढाउने सहमति पनि बैठकमा भएको छ।
बङ्गलादेशले सन् २०४० सम्म नेपालबाट ९,००० मेगावाट विद्युत् आयात गर्ने लक्ष्य सार्वजनिक गरिसकेको छ। त्यसैगरी नेपाल र भारतबीच १० वर्षभित्र १० हजार मेगावाट विद्युत् व्यापार गर्ने दीर्घकालीन सम्झौता पनि कार्यान्वयनमा छ।
२०७५ सालमा ऊर्जाक्षेत्रमा द्विपक्षीय सहकार्यको प्रारम्भिक समझदारीमा हस्ताक्षर गरेदेखि नै नेपाल–बङ्गलादेश ऊर्जा संयन्त्र सक्रिय रहँदै आएको छ। दुवै देशले आगामी दिनमा ऊर्जा व्यापार विस्तारसँगै अनुभव आदानप्रदान र लगानी आकर्षणलाई अझ मजबुत बनाउने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन्।