काठमाडौं । प्रत्येक हप्ताको मंगलबार हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले श्रद्धापूर्वक गणेश भगवानको पूजा–आराधना गर्ने परम्परा रहेको छ । विघ्नहर्ता, बुद्धिका देवता तथा शुभकार्यका प्रारम्भकर्ता मानिने भगवान गणेशलाई प्रसन्न पार्न विशेष सामग्री चढाउने चलन छ ।
धार्मिक विश्वासअनुसार गणेश भगवानलाई दूबो (दुर्वा घाँस), लड्डु, मोदक, सुन्तला तथा रातो फूल अत्यन्त प्रिय मानिन्छ । विशेषगरी २१ वटा दूबोको गुच्छा बनाएर चढाउँदा गणेश भगवानको विशेष कृपा प्राप्त हुने जनविश्वास छ ।
मंगलबार गणेश पूजाविधि
मंगलबार बिहान सबेरै उठी स्नान गरेर शुद्ध भई घरको पूजास्थल वा मन्दिरमा पूजा गर्ने चलन छ । पूजा गर्दा सामान्यतया यी विधि अपनाइन्छन्—
- शुद्ध जल वा गंगाजलले स्नान गराउने
- रातो कपडा तथा रातो फूल अर्पण गर्ने
- २१ दूबोको गुच्छा चढाउने
- लड्डु वा मोदक अर्पण गर्ने
- मन्त्र जप गर्ने: ॐ गं गणपतये नमः (१०८ पटक)
- गणेश स्तोत्र वा गणेश चालिसा पाठ गर्ने
व्रत बस्ने परम्परा
विशेष रूपमा मंगलबार व्रत बस्नेहरूले लसुन, प्याज, मासुजन्य परिकार त्यागी शुद्ध शाकाहारी भोजन ग्रहण गर्ने तथा कतिपयले दिनभर उपवास बस्ने परम्परा पालना गर्छन् ।
धार्मिक मान्यता
शास्त्रीय विश्वासअनुसार मंगलबार गणेश भगवानको पूजा गर्दा घरमा सुख, समृद्धि र बाधा–व्यवधानको नाश हुने मान्यता छ । नयाँ कामको सुरुवात अघि गणेशको पूजा गर्दा कार्य सफल हुने जनधारणा पनि रहिआएको छ ।
नेपाली समाजमा परम्परा
धार्मिक पक्षसँगै सांस्कृतिक रूपमा पनि गणेश पूजा नेपाली समाजमा गहिरोसँग जोडिएको छ । विशेषतः परीक्षा, व्यापार आरम्भ वा कुनै शुभ कार्य अघि मंगलबार गणेश पूजा गरी आशीर्वाद लिने परम्परा अझै कायम छ ।
