बिहिबार, साउन १४ २०८३
बिहिबार, साउन १४ २०८३
काठमाडौं जेठ, २०–
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली भारतमा रहेकै मौकामा नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको अभिव्यक्तिले तरंग सिर्जना गरेको छ । प्रधानमन्त्री ओली स्विट्जरल्याण्ड भएको बेला भेनेजुएला प्रकरण मच्चाएका प्रचण्डले यसपटक भने अन्तर्वार्तामार्फत राजनीतिमा तरंग उत्पन्न गराइदिए ।
जसका कारण नेकपामा ओली र प्रचण्ड पक्षबीच स्पष्ट खाका देखिन थालेको छ । एकअर्कामा काउन्टर जवाफ फर्काउने क्रम पनि बढेको छ । तर, आफ्नो बचाऊका लागि प्रचण्डले डिफेन्सिभ तर्क पनि गर्न छाडेका छैनन् ।
नेकपाका अध्यक्षद्वय प्रचण्ड र प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीबीचको लिखित सहमति यसअघि नै सार्वजनिक भइसकेको थियो । तर त्यही विषयलाई लिएर प्रचण्डले दिएको पछिल्लो अभिव्यक्ति अहिले चर्चामा छ । सैद्धान्तिक विषयमा पनि प्रचण्डको नेता इश्वर पोखरेलसँग मनमुटाव जस्तै तितो घोचपेच जारी छ ।
बाम विश्लेषकहरूले प्रचण्डले यतिबेला सरकारको आलोपालो गर्ने सहमति अथवा त्यसको विकल्पमा दिएको पार्टीको एकल नेतृत्वको जिम्मेबारीको विषयलाई दुई अर्थमा विश्लेषण गरेका छन् । प्रचण्डले पार्टीभित्र आफ्नो बहुमतको मापन र ओलीलाई सरकारको काममा चित्त नबुझेको भन्ने सन्देश दिनका लागि उक्त अभिव्यक्तिलाई पुनर्ताजगी गरेका हुन् । ओली पक्षका नेताले भने यसलाई बेमौसको बाजा भनेका छन् ।
सेरेमोनियल जस्तो ठानेपछि प्रचण्डले कार्यकारी मध्ये एक खोज्दा नेकपा एकीकरण सम्पन्न भई नसक्दै अन्तरविरोध हुनु अस्वभाविक भएको कतिपयले बताएका छन् । नेकपामा प्रचण्डले बेलामौका यस्ता प्रयोग गर्दै आइरहेका छन् । खासगरी ओलीको विशेष दूतका रूपमा परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीलाई अमेरिका पठाएर इन्डो प्यासिफिक रिजनमा सहमति जनाउने कार्यादेश दिएर आफू युरोप गएका बेला यता प्रचण्डले अमेरिकाविरुद्ध भेनेजुएला प्रकरणमा विज्ञप्ति जारी गरिदिएका थिए । त्यसबेला पनि नेकपा विवादमा तानिएको थियो ।
उनले भन्दै आएका छन्, ‘परिस्थितअनुसार नै भएको सहमतिअनुसार काम गर्ने या नगर्ने भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ ।’ प्रचण्डले आफूले सहमतिविपरित नबोलेको पनि दाबी गरेका छन् । तर, अहिले प्रधानमन्त्री चाहिएको भन्नचाहिँ नभनेको पनि बताएका छन् ।
सहमतिमा आलोपालो भनिए पनि ओलीकै नेतृत्वमा सरकार पाँच वर्ष चल्न सक्नेमा उनी अहिले पनि अडिग नै छन् । तर उनले अब राजनीतिक सहमतिको बहीखाता खोल्ने बेला आएको सन्देश दिएका छन् । र, त्यसका शर्तहरू अघि सारेका छन् ।
सरकारको नेतृत्वका सवालमा प्रचण्ड लचक देखिन्छन् । त्यति हुँदा पनि उनी भन्छन्,‘म के विश्वास गर्छु भने केपी ओलीले समय आएपछि सत्ता हस्तान्तरण गर्न अप्ठेरो मान्नुहुन्न । मैले लिन नि अप्ठ्यारो मान्दिनँ ।’
कुराकानी राम्रोसँगै भइरहेको भए प्रचण्डले ती कुराहरू सार्वजनिक गर्ने खाँचो किन देखे ? त्यो पनि छिमेकी भारत गएका बेला प्रधानमन्त्री ओलीले सहकर्मी अध्यक्षको चुनौतीपूर्ण लाग्ने खालको अभिव्यक्तिको जवाफ दिन बाध्य हुनु परेको थियो ।
सहमतिमा दुवै दलले अङ्गालेका ‘राजनीतिक मान्यतालाई परिमार्जन र विकसित गरी समाजवाद उन्मुख जनताको जनवादका रूपमा अगाडि बढाउने’ उल्लेख छ । तर ओलीले मदन–आश्रित स्मृति दिवसमा जनताको बहुदलीय जनवादलाई ‘समायानुकूल ढङ्गले सिर्जनात्मक प्रयोग गर्ने’ बताउँदै, तर त्यो छाड्न नमिल्ने अडान प्रस्तुत गरेका थिए । नेता ईश्वर पोखरेलले त त्यसबारे देशव्यापी छलफलमा जाने नै बताएका थिए । विचार र सिद्धान्तको सवालमा पूर्व एमालेले आफूहरूलाई लतारेर लग्न खोजेको प्रचण्डको बुझाइ हुनसक्छ ।
विचार र राजनीतिबारे त्यो बहसका बीच पार्टीको जिम्मेवारी बाँडफाँटलाई लिएर पनि अध्यक्षद्वयबीच शक्ति संघर्ष आशंका देखा परेको ठानिएको छ । ओलीले गृहमन्त्री रामबहादुर थापासँगै पूर्वमाओवादी नेतालाई आफूतिर तान्न खोजेको पनि प्रचण्डलाई परेको छ । पार्टीका अध्यक्ष दुईजना भए पनि आफ्नो हैसियत सहायकको जस्तो बन्न पुगेको अनुभूतिले पनि प्रचण्डलाई झस्काएको हो ।
उपयोग र रिभर्स नीति
प्रचण्डले आन्तरिक वा गठबन्धनको राजनीतिमा उपयोग र रिभर्सको नीति अख्तियार गर्दै आएका छन् । उनले यस्तो गोप्य सहमति गणतन्त्र यता धेरै पटक गरेका थिए । र, त्यसैको जगमा सत्ता बनाउने र गिराउने काममा पनि सक्रिय नभएका होइनन् ।
ओलीसँग अघिल्लो कार्यकालमा छुट्टै गठबन्धन दल हुँदा सरकारको प्रस्तावक बनेका थिए, त्यसको नौ महिना नबित्दै प्रस्ताव फिर्ता गरी अविश्वासको प्रस्ताव पेस गर्ने नेता भए । यसपछि कांग्रेससँग मिलेर प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भए ।
‘कहाँ के भएको हो, आज यता टाल्यो भोलिपल्ट उतातिर फाटेको हुन्छ, मेरा सहकर्मी साथीलाई के भएको हो ?’, प्रचण्डमाथि टिप्पणी गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले सदनमा भनेका थिए,‘अरुणा लामाको गीत जस्तो व्यवाहार छ ।’
हालै मात्र नेकपाको एकीकरण टुंगो लगाउने नाममा ओली–प्रचण्डको निर्णय नै अन्तिम बनाइएको थियो, जसको तिव्र आलोचना भयो । तर, त्यो उपयोग सक्नासाथ प्रचण्डले ओलीमाथि सहमति स्मरणको अर्को प्रयोग गरे । यो विषयले आफैंलाई हानी गर्नसक्ने देखिएपछि उनले भनेका छन्, ‘ओली ५ बर्ष नै देशका प्रधानमन्त्री हुन्छन् ।’ यो भन्नुको कारण प्रचण्डले सचिवालयमा रहेका प्रभावशाली मानिएका नेता माधवकुमार नेपाल सरकार नेतृत्व फेर्ने विपक्षमा रहनु पनि धेरैले आँकलन गरेका छन् ।
सार्कको कुरा
बिहीबार दिल्ली गएका ओली शुक्रबार फर्के । भारतीय प्रधानमन्त्रीसँग ओलीले वान टु वान वार्ता पनि गरे । सार्क राष्ट्रको अध्यक्ष हुनुको नाताले प्रधानमन्त्री ओलीले सार्कको कुरा उठाए । तर मोदीले भारतबीना नै सार्क संगठन चलाउन सम्भव नहुने बताए । उनले बिम्स्टेकमा जोड दिए । आजको अमृतबजार साप्ताहिकमा खबर छ ।
